Deconstitutionalisering Kroonbenoeming

Deconstitutionalisering van de Kroonbenoeming houdt in dat de Grondwetbepaling dat de burgemeester en de commissaris van de koningin bij koninklijk besluit (door de 'Kroon') worden benoemd, komt te vervallen. De benoemingswijze wordt dan in een gewone wet geregeld, zodat deze makkelijker kan worden veranderd. Dit maakt de weg vrij voor invoering van de gekozen burgemeester.

In maart 2005 trad minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties) af nadat de Eerste Kamer vlak voor pasen het wetsvoorstel tot deconstitutionalisering verwierp. Dit had de Paascrisis tot gevolg.

	23 maart 2005: Premier maakt aftreden minister De Graaf bekend
	23 maart 2005: Balkenende terug voor overleg na verwerping gekozen burgemeester

Meer over de Paascrisis

Artikel 131 Grondwet

Artikel 131 van de huidige Grondwet luidt nu: 'De commissaris van de Koning en de burgemeester worden bij koninklijk besluit benoemd.' Er is dus een besluit van de 'Kroon' (de regering) nodig om burgemeesters en commissarissen van de koningin te benoemen.

Overigens zegt de Grondwet niet hoe de selectie van kandidaten moet verlopen. Dit heeft het zogenaamde 'burgemeestersreferendum' mogelijk gemaakt.

Meer over de Grondwet

Deconstitutionalisering

Deconstitutionalisering (van de Kroonbenoeming) houdt in dat het vereiste van de Kroonbenoeming wordt geschrapt uit de Grondwet (de constitutie). De huidige tekst van artikel 131 wordt daartoe veranderd in: 'De aanstelling van de commissaris van de Koning en de burgemeester vindt plaats volgens regels bij de wet te stellen.'

Het gevolg is dat de benoemingswijze van de burgemeester en de commissaris van de koningin na deze deconstitutionalisering in een gewone wet kunnen worden geregeld. Gewone wetten moeten één keer door een meerderheid van achtereenvolgens de Tweede en Eerste Kamer goedgekeurd worden. Voor een wijziging van de Grondwet geldt echter een veel zwaardere procedure.

Een wijziging van de Grondwet moet eerst door een meerderheid van de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen. Vervolgens komt er, nadat er na verkiezingen een nieuwe Tweede Kamer is gekozen, een tweede lezing in de Tweede en Eerste Kamer. Hierbij is tweederde meerderheid vereist om een voorstel aan te nemen.

Deconstitutionalisering maakt het dus veel makkelijker om de benoemingswijze van de burgemeester en de Commissaris van de Koningin te veranderen. Op die manier kan bijvoorbeeld met een 'gewone' (geen tweeederde) meerderheid de gekozen burgemeester worden ingevoerd.

Uiteraard zal het parlement zich bij de deconstitutionalisering, waarvoor wel de grondwetswijzigingsprocedure geldt, realiseren dat dit gebeurt om de weg vrij te maken voor de gekozen burgemeester.

Meer over

de gekozen burgemeester

Zijn er eerder pogingen geweest tot deconstitutionalisering?

	(Grond)wetsherziening
	de letterlijke tekst van de Grondwet over Grondwetsherziening

Tweede lezing door de in januari 2003 gekozen Tweede Kamer

Door de snelle val van het eerste kabinet-Balkenende was de in mei 2002 gekozen Tweede Kamer niet aan een tweede lezing van de deconstitutionalisering toegekomen. Volgens de staatsrechtgeleerden Jurgens en Van den Braak zou de in januari 2003 gekozen Tweede Kamer vervolgens niet gerechtigd zijn om de tweede lezing te behandelen.

Minister Remkes (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) liet naar aanleiding hiervan in april 2003, in antwoord op een vraag van het SGP-Tweede-Kamerlid Van der Staaij, aan de Tweede Kamer weten dat de behandeling gewoon door kan gaan omdat de Grondwet niets bepaalt over het verloop van de tweede lezing. Wel zou hij bekijken of aanpassing nodig is van het Grondwetsartikel over de herzieningsprocedure.

De Raad van State liet in november 2003 weten geen belemmeringen te zien voor afhandeling van in totaal vier voorstellen tot Grondwetsherziening, maar beval wel aan voorstellen in tweede lezing op een eerder tijdstip in te dienen, zodat de kans op tijdige afhandeling groter is. Het kabinet heeft aangekondigd daartoe voorstellen te zullen doen.

Meer over de tweede lezing (website Eerste Kamer)

Meer over de tweede lezing

	wetsvoorstel (PDF-file)
	memorie van toelichting (van de regering) (PDF-file)
	verslag (schriftelijke inbreng Tweede-Kamerfracties) (PDF-file)
	nota (van de regring) n.a.v. het verslag (PDF-file)




	Artikel 131 Grondwet

	Deconstitutionalisering

	Tweede lezing door de in januari 2003 gekozen Tweede Kamer

	Nieuws

	Agenda



Home Route