Sociaal-Democratische Partij (SDP)

De Sociaal-Democratische Partij in Nederland was een communistische partij. Zij ontstond in 1909 na ideologische conflict in de de SDAP. Een groep rond Wijnkoop, Ceton en Gorter wilde de klassenloze maatschappij via revolutionaire ontwikkeling tot stand brengen. De meerderheid van de SDAP koos voor een ontwikkeling via de parlementaire (democratische) weg.

De SDP streefde naar het in gemeenschapshanden komen van alle productiemiddelen en het afzweren van het kapitalisme. Zij voelde zich daarbij onderdeel van de internationale socialistische (communistische) beweging. Om daaraan nog meer uitdrukking te geven, werd in 1919 de naam gewijzigd in Communistische Partij Holland.

De SDP kreeg na de invoering van het algemeen mannenkiesrecht twee afgevaardigden in de Kamer, Wijnkoop en Van Ravesteyn. In de Tweede Kamer vormden zij met Kruyt van de BCS en Kolthek (SP) enige tijd de revolutionaire fractie.

Beginselen

De SDP zag de onderdrukking van de arbeidende klasse als een gevolg van het kapitalisme. Alleen een ander politiek-maatschappelijk bestel kon daarin verbetering brengen. Dat nieuwe bestel moest via revolutionaire weg tot stand komen. Versterking van het klassenbewustzijn van de arbeiders en klassenstrijd waren daar voorwaarden voor.

Als strijdpunten werden onder meer genoemd

vervanging van het koningschap door een republiek

afschaffing van de Eerste Kamer

evenredige vertegenwoordiging en invoering volksreferendum

gelijke rechten voor mannen en vrouwen

volledige vrijheid van meningsuiting, stakingsrecht en actierecht

betere arbeidswetgeving (regeling arbeidsduur, verbod kinderarbeid)

kosteloze verzekering tegen ziekte, ouderdom, invaliditeit en werkloosheid

verplicht neutraal openbaar onderwijs

vervanging van het leger door algemene volksbewapening

nationalisatie van nutsbedrijven, gezondheidszorg

progressieve belasting en staatserfrecht

Historische ontwikkeling

In 1907 richtte de onderwijzer J.C. Ceton en de journalist D. Wijnkoop het blad 'De Tribune' op, waarin felle kritiek werd geuit op de gematigde koers van de SDAP en op de partijleiding. Op een buitengewoon congres in Deventer in 1909 eiste de SDAP-fractie van de 'Tribunisten' dat zij hun activiteiten zouden staken, op straffe van royement. Toen zij weigerden, werden ze uit de SDAP gezet. Vervolgens gingen zij over tot oprichting van de SDP. Het blad 'De Tribune' bleef bestaan als partijblad.

De SDP bestreed de SDAP met enorme felheid. In 1917 was zij één van de weinige partijen die zich in enkele districten (o.a. in Amsterdam) mengde in de verkiezingsstrijd over de nieuwe Grondwet. Alle in de Kamer vertegenwoordigde partijen hadden in 1917 na het compromis over kiesrechtuitbreiding en gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs afgesproken af te zien van een verkiezingsstrijd ('laat zitten wat zit').

De SDP-kandidaten wisten echter geen zetel te veroveren. In 1918 kreeg de SDP wel twee afgevaardigden in de Kamer.

In november 1918, na de succesvolle Russische Revolutie, werd de naam veranderd in Communistische Partij Holland, om daarmee beter aan te sluiten bij de Communistische Internationale, de overkoepelende organisatie van alle communistische partijen.

Persoonlijkheden

De SDP werd geleid door marxistische intellectuelen, zoals David Wijnkoop, zoon van een opperrabbijn, en dr. W. van Ravesteyn, een letterkundige. Ook de dichter Herman Gorter behoorde tot de leiding van de SDP. Wijnkoop was partijvoorzitter en Ceton partijsecretaris. In 1916 trad ook de dichteres Henriëtte Roland Holst toe tot de SDP.

Electoraat

De SDP had vooral aanhang in de grote steden, met name in Amsterdam en Rotterdam. Zij profiteerde uiteraard relatief veel de invoering van het algemeen (mannen)kiesrecht, omdat zij vooral aanhang had onder de armste bevolkingsgroepen (het proletariaat).




	Beginselen

	Historische ontwikkeling

	Persoonlijkheden

	Electoraat



Home Route