Tweede-Kamerfracties

Een Tweede-Kamerfractie is een groep Tweede-Kamerleden die via de kandidatenlijst van een partij gekozen is, en binnen de Tweede Kamer als één organisatie opereert. Een fractie staat onder leiding van een fractievoorzitter. Onderwerpen waarover het woord gevoerd moet worden, worden verdeeld over diverse fractieleden. Dit heet portefeuilleverdeling. Tweede-Kamerfracties hebben ook personeel in dienst, zoals voorlichters en beleidsmedewerkers.

Organisatie van fracties

Bij veel fracties, met uitzondering van sommige kleinere fracties, geeft een fractiebestuur leiding aan de fractie op organisatorisch en soms op politiek gebied. De omvang van een fractiebestuur kan per fractie sterk verschillen, evenals de invloed ervan op de politieke koers van een fractie. De fractievoorzitter, vice-fractievoorzitter, fractiesecretaris en penningmeester maken deel uit van een fractiebestuur, maar ook andere fractieleden kunnen zitting hebben in een fractiebestuur.

De politieke leiding van een fractie berust bij de fractievoorzitter, die doorgaans door zijn fractiegenoten wordt gekozen. De fractievoorzitter in de Tweede Kamer is vaak ook, zeker bij oppositiepartijen, de politiek leider van een partij.

Plaatsvervanger van de fractievoorzitter is de vice-fractievoorzitter. Vice-fractievoorzitters spelen achter de schermen een belangrijke rol in het alledaagse politieke management, zoals het aansturen en op één lijn krijgen van fractieleden, het sluiten van politieke deals met andere fracties en in contacten met de pers.

De fractiesecretaris is verantwoordelijk voor allerlei organisatorische zaken in en om een fractie, en voor afspraken hierover met de Tweede-Kamerorganisatie en met andere fracties. Behalve bij zeer kleine fracties maakt de fractiesecretaris gewoonlijk deel uit van het Presidium.

Fracties zullen in het algemeen een penningmeester hebben die verantwoordelijk is voor de financiën van de fractie.

Portefeuilleverdeling

Fractiegenoten maken onderling afspraken wie over welke onderwerpen het woord voert. Politieke onderwerpen worden over de fractieleden verdeeld. Dit wordt de 'portefeuilleverdeling' genoemd. Een Kamerlid dat een bepaald onderwerp in zijn of haar portefeuille heeft, is op dit terrein verantwoordelijk voor de standpuntbepaling en woordvoering (zowel binnen als buiten de Tweede Kamer, en ook in de pers).

Naarmate fracties kleiner zijn worden de portefeuilles van de Kamerleden groter. Kleinere fracties kunnen dan ook onmogelijk bij alle vergaderingen in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn.

Naarmate fracties groter zijn, worden de portefeuilles kleiner en specialistischer. Leden van grote fracties lopen dan ook het risico onaantrekkelijk kleine en/of (publicitair) oninteressante portefeuilles toebedeeld te krijgen. Kamerleden met dergelijke portefeuilles zullen in de Tweede Kamer en in de pers weinig aan het woord komen, en zullen zich dan ook weinig kunnen profileren (vaak met nadelige consequenties voor hun plaats op de lijst van hun partij bij de volgende verkiezingen). Zeker binnen grote fracties is de portefeuilleverdeling een voortdurende bron van conflicten.

Fractievergadering

Hoewel de woordvoerders (op een bepaald onderwerp) verantwoordelijk zijn voor het beheer van een bepaalde portefeuille, vindt de politieke besluitvorming binnen een fractie plaats in de fractievergadering. De fractievergadering wordt voorgezeten door de fractievoorzitter, al wordt het technisch voorzitterschap soms overgelaten aan de vice-fractievoorzitter.

Tijdens vergaderperiodes van de Tweede Kamer vergaderen de fracties wekelijks op dinsdag vanaf halverwege de ochtend tot het begin van de middag. Op dinsdagmiddag om 14.00 uur beginnen iedere week namelijk de plenaire vergaderingen van de Tweede Kamer, te beginnen met het mondelinge vragenuur, de regeling van werkzaamheden en de stemmingen over moties, amendementen en wetsvoorstellen die in de voorafgaande week zijn behandeld.

Fractiecommissies

Grote fracties hebben commissies waarin de specialisten op het gebied van bepaalde onderwerpen (dat wil zeggen de woordvoerders op het gebied van aan elkaar gerelateerde onderwerpen) met elkaar overleggen. Hoe dit precies is georganiseerd verschilt per fractie.

Fractiediscipline

De fractieleden worden geacht zich in hun woordvoering (binnen en buiten de Kamer) en in hun stemgedrag in de Tweede Kamer te conformeren aan de in de fractie overeengekomen standpunten. Dit heet fractiediscipline.

Meestal houden Kamerleden zich redelijk goed aan de fractiediscipline. Een enkele keer geven fracties een Kamerlid de ruimte (of neemt een fractielid de ruimte) om een afwijkend standpunt in te nemen. Fracties proberen dit tot een minimum te beperken.

In het verleden is bij diverse fracties sprake geweest van conflicten die hebben geleid tot het vertrek van Kamerleden uit een fractie of tot afsplitsingen.

Personeel

Fracties hebben ook personeel in dienst. Dit staat onder leiding van een ambtelijk secretaris, als het ware de tegenhanger onder het fractiepersoneel van de fractiesecretaris. De ambtelijk secretaris ondersteunt ook de fractie als geheel bij de hoofdlijnen van de politieke besluitvorming.

De personele organisatie verschilt per fractie. In het algemeen hebben fracties beleidsmedewerkers in dienst die allerlei zaken uitzoeken of stukken schrijven. Tweede-Kamerleden kunnen ook persoonlijke medewerkers hebben. Daarnaast hebben fracties ook voorlichters en secretaresses en/of telefonistes in dienst. Bij grote fracties heeft de fractievoorzitter een eigen chauffeur.

overzicht fracties Tweede Kamer




	Organisatie van fracties

	Portefeuilleverdeling

	Fractievergadering

	Fractiecommissies

	Fractiediscipline

	Personeel



Home Route