Verkiezing van de Eerste Kamer

De 75 leden van de Eerste Kamer worden eens in de vier jaar 'getrapt' gekozen door de leden van Provinciale Staten. Dit gebeurt binnen drie maanden na de Provinciale Statenverkiezingen.

Eerste Kamerverkiezingen 2007

Op dinsdag 29 mei 2007 kozen de Provinciale Staten, die op 7 maart 2007 zelf nieuw waren gekozen, een nieuwe Eerste Kamer. De coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie behielden dankzij de winst van de ChristenUnie ook in de senaat hun meerderheid. Door lijstverbindingen kregen SGP (verbonden met CDA en ChristenUnie) en D66 (verbonden met VVD en OSF) een gunstiger resultaat dan op 7 maart was voorzien.

Getrapte verkiezingen

Sinds de Grondwetsherziening in 1983 wordt de Eerste Kamer eens in de vier jaar gekozen. Dit gebeurt binnen drie maanden na de verkiezingen voor Provinciale Staten. De kandidaatstelling voor de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer vindt volgens de Kieswet plaats op de dinsdag in de periode van 19 tot en met 25 april of binnen veertig dagen na dagtekening van het koninklijk besluit tot ontbinding van de Eerste Kamer.

De laatst gehouden Eerste-Kamerverkiezingen waren op 29 mei 2007.

De 75 leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten; dit zijn de volksvertegenwoordigers in de provincies. De Statenleden komen hiervoor per provincie in vergadering bijeen om hun stem uit te brengen.

De Eerste Kamer wordt dus gekozen via indirecte, getrapte verkiezingen: de burgers kiezen de leden van Provinciale Staten en de leden van Provinciale Staten kiezen op hun beurt de leden van de Eerste Kamer. Doordat de Eerste-Kamerleden niet rechtstreeks door de burgers worden gekozen, staan ze wat verder van de dagelijkse politiek af. Zij voeren bijvoorbeeld geen verkiezingscampagne.

De vereisten voor het lidmaatschap van de Eerste Kamer zijn hetzelfde als voor de Tweede Kamer, maar een lid van de Eerste Kamer mag niet tevens lid van de Tweede Kamer zijn. Ook kunnen Eerste-Kamerleden niet tegelijkertijd minister, staatssecretaris, lid van de Raad van State, lid van de Algemene Rekenkamer of lid van of procureur-generaal of advocaat-generaal bij de Hoge Raad zijn.

	Meer over kiesrecht
	Meer over de Eerste Kamer
	Meer over de verkiezing van de Provinciale Staten

Procedure Eerste-Kamerverkiezing

Alle 564 Statenleden brengen op de verkiezingsdag hun stem uit op één van de kandidaten voor de Eerste Kamer. Deze kandidaten staan per partij op één of meer lijsten.

Niet elk Statenlid heeft een even zware stem. Door 'weging' wordt een relatie gelegd met het inwonertal van de provincie. Het inwonertal wordt daarbij gedeeld door het honderdvoud van het aantal Statenleden van de provincie. De uitkomst heet de stemwaarde. In Flevoland heeft één stem bijvoorbeeld een stemwaarde van 96, in Limburg een stemwaarde van 240, en in Zuid-Holland een stemwaarde van 628.

De op een partij in Provinciale Staten uitgebrachte stemmen worden vermenigvuldigd met de stemwaarde. De uitkomst van deze som heet stemcijfer.

De zetelverdeling geschiedt met behulp van de kiesdeler. Deze wordt berekend door de som van de stemcijfers van alle provincies te delen door het aantal beschikbare zetels (75).

Voor iedere partij wordt gekeken welk stemcijfer zij in totaal heeft behaald (in feite dus hoeveel stemmen zij heeft gekregen en welke stemwaarde die stemmen hadden). Dat totaal wordt gedeeld door de kiesdeler. De uitkomst van die deling levert het zetelaantal per partij op.

Het is voor Statenleden mogelijk om een voorkeurstem uit te brengen. Dat is de laatste jaren in toenemende mate gebeurd. Om met een voorkeurstem te worden gekozen, is de halve kiesdeler (ruim 1000 aan stemwaarden) nodig. Aangezien een stem in Zuid-Holland een waarde van ruim 600 heeft, zijn in de Staten van die provincie slechts twee stemmen nodig om iemand met voorkeurstemmen in de Eerste Kamer te brengen.

Meer over met voorkeurstemmen gekozen Eerste Kamerleden

Meer over de provincies van Nederland

Historische ontwikkeling

	Geschiedenis Eerste Kamerverkiezingen
	Sinds 1848 wordt de Eerste Kamer gekozen door de leden van Provinciale Staten. Eerste Kamerverkiezingen staan nooit erg in de belangstelling. Dat is alleen het geval als de regeringsmeerderheid verloren dreigt te gaan. Het is sinds 1918 niet meer voorgekomen dat een kabinet wel een meerderheid had in de Tweede Kamer en niet in de Eerste Kamer.




	Getrapte verkiezingen

	Procedure Eerste-Kamerverkiezing

	Historische ontwikkeling

	Nieuws

	Columns



Home Route