Kabinet-De Meester (1905-1908)

Dit door Goeman Borgesius geformeerde liberale kabinet kent een wankel bestaan en weet als enige belangrijke wet de Wet op het arbeidscontract tot stand te brengen. Het kabinet wordt geleid door de Unie-liberaal De Meester. Hij is een vroegere vice-president van de Raad voor Nederlandsch-Indië; na de Gouverneur-Generaal de hoogste gezagsdrager in Indië.

Het kabinet bestaat uit liberale en vrijzinnig-democratische ministers, alsmede twee partijlozen. Het beschikt in geen van beide Kamers over een meerderheid en heeft als bijnaam 'het kabinet van kraakporselein'. Het kabinet wordt in de Tweede Kamer gedoogd door de sociaal-democraten.

In december 1907 leidt kritiek op de defensiepolitiek tot de val van het kabinet. Eerder veroorzaakte die defensie al een tussentijdse crisis, die echter eindigde met handhaving van het kabinet-De Meester. De oppositie bleek toen niet in staat het roer over te nemen. In februari 1908 lukt dat wel.

Bijzonderheden

Minister Kraus van Waterstaat krijgt begin 1906 veel kritiek, vanwege een door hem gemaakte reis naar Chili. Kraus had zich vóór hij minister werd al contractueel vastgelegd om als adviseur voor havenaanleg in Chili op te treden. Het betekent echter dat hij vier maanden afwezig is.

Het kabinet stelt in 1905 een Grondwetscommissie in o.l.v. oud-minister De Beaufort. Deze commissie stelt voor de bepalingen over het kiesrecht grotendeels uit de Grondwet te halen (het zgn. blanco artikel), waardoor dit eenvoudiger kan worden geregeld. Het wetsvoorstel van de regering om dit te regelen wordt echter niet afgehandeld.

Op 21 december 1906 ontkomt het kabinet ternauwernood aan een crisis. Het tumultueuze debat gaat de geschiedenis in als de 'Nacht van Staal'. Pas op het laatste moment weet minister Staal voldoende steun te verwerven voor zijn begroting. Met name het voorstel om het zogenaamde "blijvende gedeelte" (het deel van het leger dat gedurende de winter onder de wapenen blijft) af te schaffen, stuit op grote bezwaren van de rechtse partijen. Na twee toezeggingen van de minister stemt de rechterzijde alsnog vóór de begroting, waardoor de minister zijn politieke leven redt.

Kabinetscrisis - De begroting van Oorlog wordt korte tijd later in de Eerste Kamer, waar 'rechts' in de meerderheid is, alsnog verworpen. Het kabinet biedt daarop zijn ontslag aan.

Pogingen om een rechts kabinet te vormen, waarbij Eerste-Kamervoorzitter J.E.N. Schimmelpenninck van der Oye als informateur optreedt, mislukken. Ook een poging van Cort van der Linden loopt op niets uit, waarna de koningin het ontslag van het kabinet weigert. Alleen Staal wordt als minister vervangen.

De begroting van zijn opvolger, Van Rappard, wordt een jaar later, op 21 december 1907, wel door de Tweede Kamer verworpen. Het kabinet treedt daarop af.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr. D.A.W. van Tets van Goudriaan (lib.-partijloos)

Justitie
minister: Mr. E.E. van Raalte (vdb)

Binnenlandse Zaken
minister: Mr. P. Rink (lib. unie)

Financiën
minister: Mr. Th.H. de Meester (lib. unie) (15 augustus 1905 - 12 februari 1908)

Oorlog
minister: H.P. Staal (lib. unie) (17 augustus 1905 - 8 april 1907)
minister: W.F. ridder van Rappard (lib.-partijloos) (8 april 1907 - 12 februari 1908)

Marine
minister: W.J. Cohen Stuart (liberaal) (17 augustus 1905 - 5 augustus 1907)
minister: J. Wentholt (lib.-partijloos) (5 augustus 1907 - 12 februari 1908)

Waterstaat
minister: J. Kraus (lib. unie) (1 juli 1906 - 12 februari 1908)

Waterstaat, Handel en Nijverheid
minister: J. Kraus (lib. unie) (17 augustus 1905 - 1 juli 1906)
minister a.i.: Mr. J.D. Veegens (vdb) (3 maart 1906 - 14 juli 1906)

Landbouw, Nijverheid en Handel
minister: Mr. J.D. Veegens (vdb) (9 september 1905 - 12 februari 1908)

Koloniën
minister: Mr.dr. D. Fock (lib. unie)

Mutatie

In augustus 1907 leidt kritiek op zijn beleid tot het aftreden van minister Cohen Stuart. Hij wordt opgevolgd door een andere marineofficier, vice-admiraal Wentholt.

data en feiten formatie

datum	wat	wie	tot en met	dagen
15 juli 1905	benoeming (in)formateur	H. Goeman Borgesius	16 augustus 1905	33
17 augustus 1905	beëdiging nieuwe bewindslieden	Koningin Wilhelmina	10 februari 1907	543
11 februari 1907	kabinet demissionair		3 april 1907	51
4 april 1907	ontslagaanvraag ingetrokken	Koningin Wilhelmina	20 december 1907	261
21 december 1907	kabinet demissionair		11 februari 1908	53
12 februari 1908	ontslag verleend	Koningin Wilhelmina




	Bijzonderheden

	Samenstelling kabinet

	Mutatie

	data en feiten formatie

	Wetgeving kabinet



Home Route