Mr.dr. D.A.P.N. Koolen

Foto Mr.dr. D.A.P.N. Koolen
Vooraanstaand katholiek politicus in het interbellum. Was advocaat en administratief rechter en kwam in 1905 in de Tweede Kamer voor het district Grave door oud-minister Harte te verslaan. Volgde in 1920 Fock op als Kamervoorzitter en trad in die functie tamelijk streng en formeel op. In 1925 de opvolger van minister Aalberse in het kortstondige eerste kabinet-Colijn. Stond bekend als een groot bewonderaar van Colijn. Na zijn kortdurende ministerschap negentien jaar staatsraad. Werd in 1939 verrassend formateur na de val van het vierde kabinet-Colijn. Anders dan de ministers Romme en Steenberghe was hij een exponent van de rechtervleugel van de RKSP. Zijn formatiepoging mislukte dan ook.

Algemeene Bond (RKSP)
in de periode 1905-1945: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, lid Raad van State

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Dionysius Adrianus Petrus Norbertus

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Rijswijk (Z.H.), 21 januari 1871

overlijdensplaats en -datum
Voorschoten, 24 maart 1945

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij)

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   advocaat en procureur te Utrecht, van 1897 tot 1903
-   schoolopziener arrondissement IJsselstein, van 1897 tot 1905
-   lid Centrale Raad van Beroep voor Ongevallenverzekering, van 1 maart 1903 tot 1 juni 1919
-   lid gemeenteraad van Utrecht, van 1903 tot 1911
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Grave, van 19 september 1905 tot 17 september 1918
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 4 augustus 1925
-   ondervoorzitter Centrale Raad van Beroep voor Ongevallenverzekering, van 1 juni 1919 tot 4 augustus 1925
-   voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 oktober 1920 tot 5 augustus 1925
-   minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, van 4 augustus 1925 tot 8 maart 1926
-   lid Raad van State, van 28 april 1926 tot 24 maart 1945 (benoemd bij K.B. van 15 april 1926, nr. 11)

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   voorzitter Katholieke Kiesvereniging te Utrecht, van 1894 tot 1915
-   ondervoorzitter Provinciale Bond van R.K.-Kiesvereenigingen te Utrecht, van 1898 tot 1915
-   lid "Klarenbeeksche Club", vanaf 1900
-   voorzitter Algemeene Bond van Roomsch-Katholieke Rijkskiesvereenigingen, van 3 april 1905 tot mei 1916
-   voorzitter reorganisatiecommissie Algemeene Bond van Roomsch-Katholieke Rijkskieskringorganisaties, van 31 januari 1925 tot 13 maart 1926

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   plaatsvervangend voorzitter loonraad voor spoorwegpersoneel
-   lid Nederlandse Anti-Oorlogsraad
-   lid Bond voor Volkenbond en Vrede
-   lid Staatscommissie inzake de evenredige vertegenwoordiging (Staatscommissie-Oppenheim), van 19 november 1913 tot 25 mei 1914
-   lid Centraal Stembureau, van 1918 tot oktober 1920
-   lid Staatscommissie inzake algehele herziening der Gemeentewet (Staatscommissie-Oppenheim), van 6 december 1918 tot september 1920
-   voorzitter Staatscommissie inzake regeling der ziekteverzorging, van juni 1919 tot 1920
-   kabinetsformateur, van 15 november 1923 tot 24 november 1923 (mislukt)
-   lid dagelijks bestuur "Het Nederlandsche Roode Kruis", vanaf 1 januari 1929
-   lid College van Curatoren Technische Hogeschool te Delft, van 1 oktober 1931 tot 1941
-   lid Commissie van Toezicht op de bijzondere leerstoelen en de bijzondere universiteiten, vanaf 21 april 1932 (nog in 1938)
-   voorzitter Staatscommissie voor onderzoek van het probleem van de revolutionaire volksvertegenwoordigers, van 12 februari 1934 tot 16 juni 1934
-   voorzitter Staatscommissie belast met onderzoek verhoging veiligheid in luchtverkeer, van augustus 1935 tot augustus 1936
-   voorzitter Raad voor Luchtvaart, vanaf 1936 (nog in 1938)
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandsche Spoorwegen, vanaf 1938
-   kabinetsformateur, van 9 juli 1939 tot 14 juli 1939 (mislukt)
-   voorzitter Indische Missievereeniging (tijdens Duitse bezetting)
-   lid financiële commissie Academie voor Internationaal Recht
-   thesaurier Leo-Stichting
-   voorzitter Centrale Vereeniging voor Kinderbescherming in aartsbisdom Utrecht en bisdom Haarlem
-   voorzitter Bijzondere Raad Sint Vincentiusvereniging te Utrecht

gedelegeerde commissies
-   voorzitter Commissie van Voorbereiding voor het wetsvoorstel bepalingen inzake de naamloze vennootschap (Tweede Kamer der Staten-Generaal), vanaf december 1918
-   voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Warenwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal) tot 1919
-   lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1920 tot september 1920 (voorzitter derde afdeling)
-   voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925
-   voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925
-   voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925
-   ondervoorzitter van de ministerraad, van augustus 1925 tot maart 1926
-   lid afdeling Algemene Zaken (Raad van State)
-   lid afdeling Binnenlandse Zaken (Raad van State)
-   lid afdeling Financiën (Raad van State)
-   lid afdeling Handel, Nijverheid en Scheepvaart (Raad van State)
-   lid afdeling Arbeid, Handel en Nijverheid (Raad van State)
-   lid afdeling Landbouw en Visserij (Raad van State)
-   lid afdeling Sociale Zaken en Volksgezondheid (Raad van State)
-   lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-a en -b "Stedelijk Gymnasium" te Utrecht

academische studie
-   rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen) Rijksuniversiteit Utrecht, tot 2 oktober 1894
-   staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie) Rijksuniversiteit Utrecht, tot 2 oktober 1894

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Sprak in de Tweede Kamer met name over financiële aangelegenheden, arbeid, onderwijs en waterstaat

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in 1912 tot de minderheid van de Katholieken die tegen een begrotingswijziging stemde i.v.m. de bouw van een pantserschip. Verwerping van het voorstel leidde tot het aftreden van minister Wentholt.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Werd in september 1918, 1919 en 1920 als tweede op de voordracht voor het Tweede-Kamervoorzitterschap geplaatst

uit de privé-sfeer
-   Medeoprichter Alberdinck Thijm-Genootschap, 1909
-   Zijn vader was ambtenaar bij de Staatsspoorwegen

verkiezingen
-   Werd in 1901 in het kiesdistrict Utrecht II na herstemming verslagen door jhr. J. Röell (ol)
-   Versloeg in 1905 de vroegere afgevaardigde van het district Grave, oud-minister J.J.I. Harte van Tecklenburg (rk), na herstemming
-   Werd in 1909, 1913 en 1917 bij enkelvoudige kandidaatstelling gekozen

niet-aanvaarde politieke functies
-   lid Raad van State, 1917
-   lid Tweede Kamer, augustus 1925 (i.v.m. benoeming tot minister)

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Rijswijk (Z.H.), tot april 1871
-   Utrecht, vanaf april 1871
-   Utrecht, Drift 8, omstreeks 1911 en nog in 1918
-   's-Gravenhage, Javastraat 50, omstreeks 1925 en nog in 1938

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1913
-   Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1923

buitenlandse onderscheidingen
Grootkruis Orde van de H. Gregorius de Grote, 1927

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
"De Kapitaalrente" (dissertatie, 1894)

literatuur/documentatie
-   J.P. Gribling, "Koolen, Dionysius Adrianus Petrus Norbertus (1871-1945)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 312
-   Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
-   Ned. Patriciaat, 1940

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Graveland, 12 januari 1897

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.A. zum Gahr, Maria Agnes

kinderen
5 dochters en 4 zoons

naam vader
P.N. Koolen, Petrus Norbertus

geboorteplaats en/of -datum vader
Rotterdam, 24 februari 1833

naam moeder
M.G. Kooimans, Maria Gezina

geboorteplaats en/of -datum moeder
Rotterdam, 8 december 1838

beroep grootvader (vaderskant)
koopman



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route